Küresel hava sistemini değiştirecek El Nino’dan Türkiye de nasibini alacak. Hatırlayanlar vardır 1998 yılı Mayıs ayında Karabük’te büyük bir sel felaketi yaşanmıştı.
İşte o sel felaketinin nedeni Dünya Meteoroloji Örgütü tarafından “El Nino” olarak adlandırılan iklim fenomenidir.
★
20 Mayıs 1998 sabahı Karabük olağanüstü bir gün yaşamıştı. Özetle o günün haberlerinden anımsayalım.
Batı Karadeniz’i yağmur vurdu. Sel köprüleri, elektrik ve telefon direklerini götürdü. Heyelan oldu. Her yer deniz gibi. Okullar tatil. Vatandaşlar çatılarda kurtarılmayı bekliyor
“KARABÜK’TE VALİ BİLE MAHSUR KALDI”
Karabük’te sağanak yağmurdan Araç Nehri taştı. Birçok ev ve işyeri su altında kaldı. Vali Cemal Ayman, Ovacık, Eskipazar ve Yenice ilçeleriyle haberleşme sağlanamıyor.
Tedbir olarak enerji nakil hatları devredışı bırakıldı. Valiliğin bulunduğu hükümet konağı su altında kaldı. Valilikte çalışanlar binada mahsur. Birçok karayolu ve köprü tahrip oldu. Okullar 2 gün tatil edildi. Zonguldak-Karabük Demiryolu ulaşıma kapandı. Seferler iptal.
Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, sel felaketine uğrayan Batı Karadeniz kentlerinde incelemelerinde, “Tahmini 180 – 200 trilyon liralık zarar var. Devlet halk elele verip bu zararı saracak” dedi.
★
Yıllar öncesi yaşanan bu sel felaketi ile ilgili yaşadıklarımı ben de henüz tamamlayamadığım “Karabük’ün Yakın Tarihi” adlı kitabımda ayrıntılı olarak yer verdim.
★
Gelelim bugünün haberine:
Pasifik Okyanusu’nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla sıcak suların doğuya kayması sonucu oluşan El Nino, yaz mevsimine dair bildiğinizi unutturacak. Aşırı sıcaklarla fırtına ve şiddetli yağışlar bir arada yaşanacak. 2 yıl kadar sürecek okyanus-atmosfer olayı 98’den sonra ilk kez Türkiye’yi vuracak.
Pasifik Okyanusu’nda hava dengeleri değişiyor. Dünya Meteoroloji Örgütü, “La Nina” döneminin sona erdiğini ve “yaramaz çocuk” lakaplı El Nino’nun geri döndüğünü duyurdu.
İklim bilimcilerin 1998’den bu yana en etkili süreçlerden biri olabileceği konusunda uyardığı bu yeni dönem, Türkiye’de yaklaşık 2 yıl sürecek aşırı sıcakları ve beklenmedik hava olaylarını beraberinde getirecek.
TÜRKİYE EL NİNO’DAN NASİBİNİ BÖYLE ALACAK
Küresel iklim sisteminde kartlar yeniden dağıtılıyor. Pasifik’te etkili olan La Nina’nın güç kaybetmesiyle birlikte dünya, El Nino fenomeninin etkisi altına girmeye hazırlanıyor. Türkiye’nin de içinde bulunduğu geniş bir coğrafyada sıcaklık rekorlarını ve alışılagelmişin dışındaki yağış rejimlerini tetikleyecek olan bu süreçle ilgili uzmanlardan kritik uyarılar geldi.
TRT’den Mine Yagıcı Çiftci’nin haberine göre, İklim Bilimci Dr. Okan Bozyurt, El Nino’nun Pasifik kaynaklı bir oluşum olmasına rağmen küresel ortalama sıcaklıkları ciddi oranda artırdığını ve bu nedenle Türkiye’nin de bu okyanus-atmosfer olayından etkileneceğini belirtti.
Küresel ısınma nedeniyle zaten uzayan sıcak mevsim sürelerinin El Nino yıllarında çok daha bariz hale geldiğini ifade eden Bozyurt, özellikle yaz sıcaklıklarının mevsim normallerinin çok üzerine çıkacağını vurguladı.
Bu süreçte Güneydoğu Anadolu, Akdeniz kıyıları, Güneybatı Ege ve İç Anadolu bölgelerinin aşırı sıcaklardan en çok etkilenecek alanlar olduğu, ancak kış dahil tüm mevsimlerin yurt genelinde normalden sıcak geçeceği öngörülüyor. Genellikle 1,5 ile 2 yıl arasında süren bu döngü, Türkiye’de sıcaklık dengelerini sarsacak.
1997-1998 yıllarındaki “Süper El Nino” döneminde Karabük ve Bartın’da yaşanan büyük sel felaketini hatırlatan Bozyurt, artan deniz suyu sıcaklıklarının atmosfere devasa bir enerji ve buharlaşma yüklediğini söyledi. Bu enerji birikiminin; süper hücreli fırtınalar, şiddetli dolu yağışları, kısa süreli ancak yıkıcı gök gürültülü sağanaklar gibi ekstrem olayları tetikleyeceği ifade ediliyor.
“El Nino’lu yıllarda sıcaklıklar normalin üzerinde ama yağışlar kesilecek diye bir kural yok. Yağışlar oluyor, hatta anormal yağışlar da meydana gelebiliyor. 1997-1998’de dünyada süper El Nino vardı. Batı Karadeniz’de 1998’in Mayıs ayında Karabük’te ve Bartın’da sel meydana gelmişti.”
Özellikle Karadeniz Bölgesi’nde daha sık görülmesi beklenen bu ani hava olaylarının, diğer bölgelerde de düzensiz yağışlar ve ani sel baskınları şeklinde ortaya çıkabileceği kaydedildi.
EL NİNO NEDİR?
En basit haliyle El Nino, Pasifik Okyanusu’nun diğer adıyla Büyük Okyanus’un ekvator kuşağındaki sularının normalden fazla ısınmasıyla başlayan devasa bir zincirleme reaksiyondur. Normalde rüzgarlar sıcak suyu batıya (Asya’ya doğru) taşırken, El Nino döneminde bu rüzgarlar zayıflar. Sonuçta sıcak su olduğu yerde kalır ve okyanusun yüzeyi adeta bir “ısı battaniyesi” ile kaplanır.
Bu durum sadece balıkları değil, tüm dünyanın havasını altüst eder. Okyanustaki bu “ateş yükselmesi”, atmosferin çalışma düzenini bozar. Bir yanda kuraklıktan topraklar çatlarken, diğer yanda beklenmedik sel felaketleri yaşanır.
Kısacası El Nino; doğanın dengesinin şaşması, kışın bahar, yazın ise kavurucu sıcakların yaşanması demektir. Küresel iklim sisteminin en güçlü “yaramaz çocuğu” olan bu fenomen, aslında okyanusun atmosfere verdiği sıcak bir mesajdır.
