Karabük'te Soluduğumuz Hava: Bu Sayfa Neyi Gösteriyor?

Bu sayfa, Karabük'te beş farklı noktada ölçülen hava kalitesi verilerini iki bağımsız kaynaktan aynı anda gösteriyor: T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın resmi ölçüm istasyonları ve dünya genelinde milyonlarca kişi tarafından takip edilen bağımsız ağ AQICN. Amaç basit: hangi kaynağın ne söylediğini, hangi verinin paylaşıldığını ve hangisinin paylaşılmadığını şeffaf biçimde ortaya koymak.

En üstteki turuncu/kırmızı bant, Dünya Sağlık Örgütü'nün PM2,5 (ince partikül madde) için belirlediği 24 saatlik güvenli sınır olan 15 mikrogram/metreküp ile Karabük'teki Bakanlık'ın kendi resmi verilerinin son 6 aydaki en yüksek günlük ölçümlerini karşılaştırıyor. Buradaki rakamlar tahmin ya da bağımsız bir kuruluşun yorumu değil; Bakanlık'ın kendi resmi sisteminde kayıtlı sayılardır.

Karşılaşacağınız "eskimiş veri" ve "PM2,5 paylaşılmıyor" uyarıları rastgele teknik hatalar değil. Bu sayfa, bir istasyonun ölçüm yapıp yapmadığını değil; yaptığı ölçümü kamuoyla paylaşıp paylaşmadığını da ayrıca takip ediyor. Bazı istasyonlarda haftalardır, hatta aylardır PM2,5 verisi güncellenmiyor; bazılarında ise sensör hiç kurulmamış. Bu farkları gizlemek yerine olduğu gibi gösteriyoruz, çünkü neyin ölçülüp neyin ölçülmediği de kamuoyunu ilgilendiren bir bilgidir.

KARDEMİR çevresindeki iki sanayi istasyonunda (Kardemir 1 ve Kardemir 2) Bakanlık tarafından hiç PM2,5 sensörü kurulmamış olması, bu sayfanın takip ettiği en önemli bulgulardan biri. Bu istasyonlarda yalnızca PM10 (kaba partikül) ölçülüyor; bölgenin sağlık açısından en kritik kirletici türü olan ince partikül maddenin resmi bir kaydı yok. AQICN'in bağımsız ölçümleri bu boşluğu kısmen dolduruyor, ancak resmi, yasal bağlayıcılığı olan bir veri değil.

Bu sayfa bir araç, bir nihai yargı değil. Verileri 10 dakikada bir tazeliyor, kaynakları açıkça belirtiyor ve hangi sayının nereden geldiğini gizlemiyor. Sorularınız, düzeltme talepleriniz ya da bu konudaki gözlemleriniz varsa benimle iletişime geçebilirsiniz — gazeteciliğin bu kısmı sizin elinizde de.